Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, bắt đầu từ ngày 01/07/2026, phương pháp tính thuế đối với cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) sẽ có những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đặc biệt, nhóm cá nhân có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm sẽ chuyển sang cơ chế tính thuế dựa trên chênh lệch doanh thu và chi phí, tiệm cận với cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Dưới đây là hướng dẫn chi tiết và ví dụ tính toán cụ thể từ Kế Toán Hà Nội để quý độc giả nắm bắt kịp thời.
Thay đổi căn bản về phương pháp tính thuế từ năm 2026
Căn cứ tại khoản 2 Điều 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, quy định mới phân loại rõ ràng đối tượng nộp thuế dựa trên quy mô doanh thu. Sự thay đổi này nhằm đảm bảo công bằng và khuyến khích các hộ kinh doanh quy mô lớn thực hiện chế độ sổ sách kế toán minh bạch hơn.
Điểm mấu chốt là thay vì áp dụng tỷ lệ % trên doanh thu như trước đây, các cá nhân có doanh thu cao sẽ phải nộp thuế dựa trên kết quả kinh doanh thực tế (Lãi = Doanh thu – Chi phí).
Công thức tính thuế chi tiết cho từng mức doanh thu
Quy định mới chia cá nhân kinh doanh có doanh thu cao thành 02 nhóm đối tượng với mức thuế suất khác nhau. Dưới đây là công thức áp dụng cụ thể (ngoại trừ hoạt động cho thuê bất động sản).
Nhóm 1: Cá nhân kinh doanh có doanh thu từ trên 03 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm
Đối với nhóm này, mức thuế suất áp dụng là 17% trên thu nhập chịu thuế. Công thức tổng quát như sau:
Ví dụ minh họa:
Anh Nam là chủ hộ kinh doanh vật liệu xây dựng. Năm 2026, tổng kết hoạt động kinh doanh của anh như sau:
- Tổng doanh thu năm: 10 tỷ đồng (Thuộc nhóm trên 3 tỷ đến 50 tỷ).
- Tổng chi phí hợp lý (có hóa đơn, chứng từ chứng minh): 8 tỷ đồng.
Cách tính thuế:
Do doanh thu của anh Nam > 3 tỷ và < 50 tỷ, anh áp dụng mức thuế suất 17% trên phần lợi nhuận.
- Thu nhập chịu thuế = 10 tỷ – 8 tỷ = 2 tỷ đồng.
- Thuế TNCN phải nộp = 17% x 2 tỷ = 340 triệu đồng.
(Lưu ý: Nếu theo phương pháp khoán cũ trên doanh thu, số thuế có thể khác biệt rất lớn, do đó việc chứng minh chi phí là cực kỳ quan trọng).
Nhóm 2: Cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm
Với các cá nhân kinh doanh có quy mô lớn (“siêu hộ kinh doanh”) đạt doanh thu trên 50 tỷ đồng, mức thuế suất sẽ tăng lên 20%.
Ví dụ minh họa:
Chị Lan kinh doanh chuỗi nhà hàng ăn uống. Số liệu năm 2026 như sau:
- Tổng doanh thu năm: 60 tỷ đồng.
- Chi phí hoạt động (nguyên liệu, nhân công, mặt bằng…): 50 tỷ đồng.
Cách tính thuế:
- Thu nhập chịu thuế = 60 tỷ – 50 tỷ = 10 tỷ đồng.
- Thuế TNCN phải nộp = 20% x 10 tỷ = 2 tỷ đồng.
Các quy định quan trọng về Doanh thu tính thuế và Thuế suất đặc thù
Bên cạnh công thức chính dựa trên lợi nhuận (Doanh thu – Chi phí), Luật mới cũng quy định rõ các định mức và thuế suất cho các trường hợp cụ thể khác.
Xác định mức doanh thu tính thuế (Ngưỡng chịu thuế)
Luật quy định Doanh thu tính thuế được xác định bằng phần doanh thu vượt trên mức quy định tại khoản 1 Điều 30 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, cụ thể là phần vượt mức 500 triệu đồng.
Điều này có nghĩa là, ngưỡng an toàn miễn thuế hoặc giảm trừ cho cá nhân kinh doanh được nâng lên mức 500 triệu đồng/năm. Chỉ phần doanh thu vượt quá con số này mới được đưa vào xác định nghĩa vụ thuế (đối với các phương pháp tính dựa trên ngưỡng doanh thu).
Bảng thuế suất đối với các lĩnh vực kinh doanh đặc thù
Trong trường hợp áp dụng phương pháp tính thuế dựa trên tỷ lệ doanh thu (đối với các nhóm đối tượng không áp dụng phương pháp khấu trừ chi phí hoặc các hoạt động đặc thù), biểu thuế suất được quy định như sau:
| Lĩnh vực kinh doanh | Thuế suất |
| Phân phối, cung cấp hàng hoá | 0,5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 2% |
| Cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, xổ số, bán hàng đa cấp | 5% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hoá, xây dựng có bao thầu NVL | 1,5% |
| Sản phẩm/Dịch vụ nội dung số (giải trí, game, phim/nhạc/ảnh số, quảng cáo số) | 5% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 1% |
Lời khuyên từ Kế Toán Hà Nội dành cho chủ hộ kinh doanh
Việc chuyển đổi cách tính thuế cho nhóm doanh thu trên 3 tỷ đồng từ “Thuế khoán” sang “Doanh thu trừ Chi phí” là một thách thức lớn. Để tối ưu số thuế phải nộp theo công thức mới (17% và 20%), chủ hộ kinh doanh cần lưu ý:
- Chuẩn hóa sổ sách kế toán: Bắt buộc phải thu thập và lưu trữ đầy đủ hóa đơn đầu vào để chứng minh Chi phí. Nếu không chứng minh được chi phí, cơ quan thuế có thể ấn định thuế, gây thiệt hại lớn.
- Rà soát doanh thu: Theo dõi sát sao mốc doanh thu 3 tỷ và 50 tỷ để xác định đúng mức thuế suất áp dụng.
- Cập nhật kiến thức: Luật có hiệu lực từ 01/07/2026, nhưng việc chuẩn bị hệ thống kế toán cần thực hiện ngay từ bây giờ.
Nếu bạn cần hỗ trợ tư vấn chi tiết về việc chuẩn bị sổ sách cho hộ kinh doanh theo luật mới, hãy liên hệ ngay với Kế Toán Hà Nội.
