Trong nỗ lực thúc đẩy nền kinh tế, Nhà nước đã ban hành những chính sách ưu đãi thuế đặc biệt dành riêng cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Việc nắm rõ các điều kiện để được miễn thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí mà còn tạo đà phát triển bền vững trong giai đoạn đầu thành lập.
Điều kiện hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN 03 năm liên tục
Chính sách ưu đãi thuế không áp dụng đại trà mà tập trung vào những doanh nghiệp tuân thủ đúng lộ trình phát triển theo Nghị quyết 198/2025/NQ-QH của Quốc hội. Việc xác định đúng thời điểm “vàng” thành lập là yếu tố tiên quyết để doanh nghiệp được hưởng quyền lợi này.
Đối với doanh nghiệp thành lập mới từ ngày 17/05/2025
Đây là nhóm đối tượng được hưởng trọn vẹn chính sách ưu đãi theo khung pháp lý mới nhất. Các doanh nghiệp thuộc nhóm này cần lưu ý:
- Ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu phải ghi nhận từ ngày 17/05/2025 trở đi.
- Mốc thời gian này tương ứng với thời điểm Nghị quyết 198/2025/NQ-QH chính thức được Quốc hội thông qua và đi vào thực tiễn.
- Chu kỳ miễn thuế TNDN 03 năm sẽ được tính bắt đầu ngay từ ngày doanh nghiệp nhận được Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh lần đầu. Điều này giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng tài chính ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp.
Đối với doanh nghiệp thành lập trước mốc 17/05/2025
Nhằm đảm bảo tính công bằng và hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp đang trong quá trình khởi nghiệp, pháp luật cũng mở rộng diện áp dụng cho các đơn vị cũ:
- Nếu doanh nghiệp được cấp đăng ký kinh doanh trước ngày 17/05/2025 nhưng tính đến thời điểm Nghị định có hiệu lực mà vẫn chưa hoạt động đủ 03 năm, doanh nghiệp đó vẫn thuộc diện ưu đãi.
- Trong trường hợp này, Nhà nước sẽ cho phép doanh nghiệp tiếp tục được miễn thuế TNDN cho phần thời gian còn lại trong chu kỳ 3 năm đầu tiên.
Tiêu chí xác định quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)
Để được hưởng ưu đãi thuế, một điều kiện bắt buộc là tổ chức phải được công nhận là doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật hiện hành. Việc phân loại này dựa trên 3 trụ cột chính: số lượng lao động, doanh thu năm và tổng nguồn vốn.
Phân loại doanh nghiệp siêu nhỏ
Nhóm doanh nghiệp này thường có cấu trúc tinh gọn và được hỗ trợ tối đa để vượt qua giai đoạn sống còn:
- Lĩnh vực Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và Công nghiệp, xây dựng: Số lao động tham gia BHXH bình quân năm không quá 10 người. Doanh thu năm hoặc nguồn vốn trong năm không vượt quá 3 tỷ đồng.
- Lĩnh vực Thương mại và dịch vụ: Số lao động tham gia BHXH bình quân năm dưới 10 người. Điểm khác biệt là mức doanh thu năm được nới rộng lên đến không quá 10 tỷ đồng, trong khi nguồn vốn vẫn giữ mức giới hạn 3 tỷ đồng.
Phân loại doanh nghiệp nhỏ
Đây là lực lượng nòng cốt đóng góp cho sự đa dạng của thị trường:
- Lĩnh vực Nông nghiệp, Công nghiệp, Xây dựng: Lao động tham gia BHXH không quá 100 người. Doanh thu năm không quá 50 tỷ đồng và nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng.
- Lĩnh vực Thương mại và dịch vụ: Do đặc thù cần ít nhân công hơn nhưng doanh số cao hơn, tiêu chí lao động được quy định không quá 50 người. Tuy nhiên, mức doanh thu có thể lên tới 100 tỷ đồng và nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng.
Phân loại doanh nghiệp vừa
Doanh nghiệp vừa thường đã có sự ổn định về bộ máy và thị phần:
- Lĩnh vực Nông nghiệp, Công nghiệp, Xây dựng: Lao động không quá 200 người. Doanh thu năm tối đa 200 tỷ đồng và nguồn vốn tối đa 100 tỷ đồng.
- Lĩnh vực Thương mại và dịch vụ: Lao động tối đa 100 người. Doanh thu năm có thể đạt mốc 300 tỷ đồng với nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng.
Các trường hợp không đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế
Không phải cứ thành lập sau ngày 17/05/2025 là mặc nhiên được miễn thuế. Pháp luật quy định rất rõ các “vùng cấm” để tránh việc các doanh nghiệp lớn “lách luật” bằng cách chia nhỏ hoặc thay đổi pháp nhân giả tạo.
Các hình thức thành lập không được coi là “mới”
Các đơn vị hình thành từ các hoạt động sau đây sẽ không được công nhận là “thành lập mới” để hưởng ưu đãi thuế:
- Doanh nghiệp được tạo ra từ việc sáp nhập, hợp nhất các đơn vị cũ.
- Doanh nghiệp hình thành do chia, tách từ một tổ chức kinh tế sẵn có.
- Doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi loại hình doanh nghiệp (ví dụ từ Công ty TNHH sang Công ty Cổ phần hoặc ngược lại).
Ràng buộc về người đại diện và thành viên góp vốn
Đây là quy định quan trọng nhằm đảm bảo mỗi cá nhân thực hiện đúng tinh thần khởi nghiệp:
- Doanh nghiệp sẽ bị từ chối miễn thuế nếu Người đại diện theo pháp luật hoặc Thành viên góp vốn lớn nhất hiện đang đồng thời giữ các vai trò tương tự tại một doanh nghiệp khác đang hoạt động.
- Trường hợp doanh nghiệp cũ đã giải thể, thì cá nhân đó chỉ được đứng tên thành lập doanh nghiệp mới và hưởng ưu đãi nếu đã quá 12 tháng kể từ ngày doanh nghiệp cũ hoàn tất thủ tục giải thể.
Lời khuyên cho doanh nghiệp để tối ưu hóa quyền lợi thuế
Việc tuân thủ pháp luật không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi. Để quá trình hưởng ưu đãi diễn ra thuận lợi, các chủ doanh nghiệp nên:
- Kiểm soát số liệu kế toán: Luôn cập nhật chính xác số lượng lao động đóng BHXH và doanh thu để không vượt quá ngưỡng của phân nhóm SME đã đăng ký.
- Minh bạch nhân sự chủ chốt: Trước khi đăng ký thành lập, cần rà soát lại lịch sử hoạt động của người đại diện và các thành viên góp vốn để đảm bảo không vi phạm quy tắc 12 tháng sau giải thể.
- Lưu trữ hồ sơ: Giữ kỹ Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu và các hóa đơn, chứng từ liên quan để chứng minh thời điểm bắt đầu chu kỳ 03 năm miễn thuế khi có đợt thanh tra, quyết toán thuế.
Kết luận
Chính sách miễn thuế TNDN 03 năm là một “cú hích” tài chính đáng kể, giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm nguồn lực để tái đầu tư và mở rộng sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc được hưởng ưu đãi và bị loại trừ rất mong manh, phụ thuộc vào sự am hiểu và tuân thủ các quy định về quy mô, thời điểm và tư cách pháp nhân. Việc chủ động rà soát các điều kiện ngay từ bước lên kế hoạch thành lập sẽ là nền tảng vững chắc cho sự thành công của doanh nghiệp trong tương lai.
