Xuất hóa đơn đúng số tiền thực tế thu về, nộp thuế đầy đủ nhưng vẫn bị cơ quan thuế kết luận là sử dụng hóa đơn khống. Nghe có vẻ “oan ức”, nhưng đây lại là sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp khi cố tình xử lý hàng tồn kho ảo bằng cách điều chỉnh số lượng và đơn giá.
Thực trạng: “Phù phép” số lượng để đẩy hàng tồn kho ảo
Câu chuyện bắt đầu từ việc một kế toán thắc mắc: “Em bán hàng thu về 100 triệu, xuất hóa đơn đúng 100 triệu và nộp thuế đủ, tại sao vẫn bị coi là xuất hóa đơn khống?”
Sau khi kiểm tra kỹ, thực tế diễn ra như sau:
-
Thực tế bán: 100 sản phẩm với tổng giá trị 100 triệu đồng.
-
Trên hóa đơn: Ghi 300 sản phẩm nhưng hạ đơn giá xuống để tổng giá trị vẫn là 100 triệu đồng.
Mục đích của hành vi này: Doanh nghiệp đang bị vướng “hàng tồn kho ảo” (hàng đã bán thực tế nhưng không xuất hóa đơn hoặc tồn trên sổ sách quá nhiều do mua hóa đơn đầu vào). Để dọn dẹp kho, kế toán tìm cách “tống” thêm số lượng sản phẩm vào các hóa đơn bán lẻ khác nhằm làm giảm số dư tồn kho trên sổ sách.
Thế nào là hóa đơn khống theo quy định pháp luật?
Chúng ta không thể đánh tráo khái niệm giữa việc “nộp đủ thuế” và “làm đúng luật”. Căn cứ theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi bổ sung (như Nghị định 70/2025), khái niệm hóa đơn khống được hiểu là:
Hóa đơn khống là hóa đơn ghi nội dung hàng hóa, dịch vụ không có thật một phần hoặc toàn bộ
Áp dụng vào trường hợp trên:
-
Bạn chỉ bán 100 sản phẩm nhưng ghi 300 sản phẩm.
-
Như vậy, 200 sản phẩm chênh lệch là hàng hóa không có thật.
-
Việc ghi thêm 200 sản phẩm này chính là hành vi xuất hóa đơn khống.
Rủi ro pháp lý: Từ hóa đơn khống đến tội trốn thuế
Nhiều kế toán lập luận rằng tổng tiền không đổi thì tiền thuế VAT và thuế TNDN vẫn vậy, nên không thể gọi là trốn thuế. Tuy nhiên, đây là góc nhìn sai lệch vì:
-
Về bản chất hàng hóa: Bạn đang đẩy “rác” (hàng tồn kho ảo) từ doanh nghiệp mình sang cho đối tác. Nếu đối tác cũng bị thanh tra, họ sẽ không thể chứng minh được số lượng hàng thực tế lớn như vậy.
-
Về luật quản lý thuế: Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp (ghi sai lệch số lượng, chủng loại hàng hóa) để làm sai lệch nghĩa vụ thuế hoặc xử lý sai sót nội bộ đều bị khép vào khung xử phạt nghiêm trọng.
-
Hệ lụy trốn thuế: Nếu 300 sản phẩm đó được xuất đúng đơn giá thực tế, số tiền thuế phải nộp sẽ cao hơn rất nhiều. Việc bạn cố tình hạ đơn giá để khớp con số 100 triệu chính là thủ đoạn để hợp thức hóa sai phạm, cấu thành hành vi trốn thuế.
Lời khuyên cho doanh nghiệp và kế toán
Trong bối cảnh cơ quan thuế đang siết chặt kiểm tra “hai sổ” và đối soát dữ liệu hóa đơn điện tử liên thông, việc xử lý hàng tồn kho theo cách “râu ông nọ chắp cằm bà kia” cực kỳ rủi ro.
-
Nhìn vào bản chất: Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh phải được phản ánh đúng bản chất: Bán bao nhiêu, xuất bấy nhiêu, đơn giá bao nhiêu phải giữ nguyên.
-
Nghiên cứu kỹ luật: Hãy cập nhật thường xuyên các quy định tại Nghị định 123 và Luật Quản lý thuế để bảo vệ doanh nghiệp.
-
Cảnh báo: Đừng vì cái lợi trước mắt là làm đẹp sổ sách tồn kho mà đưa doanh nghiệp vào diện bị thanh tra, khởi tố vì sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.
Kết luận: Sự minh bạch trong hóa đơn không chỉ nằm ở số tiền cuối cùng, mà nằm ở sự chính xác của từng dòng số lượng và đơn giá. Kế Toán Hà Nội cho rằng đừng để một phút “sáng tạo” sai lầm khiến hóa đơn đúng giá trị trở thành hóa đơn khống.
