Các quy định về chính sách an sinh xã hội liên tục được cập nhật để phù hợp với thực tế. Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi là vô cùng quan trọng đối với cả doanh nghiệp và người lao động. Theo Kế Toán Hà Nội, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 41/2024/QH15 đã mang đến nhiều đột phá quan trọng, đặc biệt là việc giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu và mở rộng quyền lợi cho nhóm đối tượng tự nguyện.
1. Giảm điều kiện hưởng lương hưu xuống còn 15 năm đóng BHXH
Đây là thay đổi mang tính lịch sử nhằm tạo cơ hội cho những người tham gia BHXH muộn hoặc quá trình đóng không liên tục. Thay vì phải đủ 20 năm như trước đây, người lao động chỉ cần đóng tối thiểu 15 năm BHXH là đã đủ điều kiện về thời gian để hưởng lương hưu khi đến tuổi quy định.
2. Bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện
Trước đây, BHXH tự nguyện chỉ gồm 2 chế độ: Hưu trí và Tử tuất. Từ 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản với mức 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh, do ngân sách Nhà nước chi trả.
3. Siết chặt quy định rút BHXH một lần
Để đảm bảo an sinh lâu dài, Luật mới quy định: Người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi sẽ không được rút BHXH một lần (trừ các trường hợp đặc biệt như: đi định cư nước ngoài, mắc bệnh hiểm nghèo…). Quy định này nhằm hướng tới việc tích lũy để hưởng lương hưu khi về già.
4. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Luật 2024 bổ sung thêm nhiều đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc để tăng độ bao phủ an sinh:
-
Chủ hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh).
-
Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
-
Người lao động làm việc không trọn thời gian.
-
Người quản lý, điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương.
5. Chế độ ốm đau, thai sản cho cán bộ không chuyên trách cấp xã
Nhóm đối tượng hoạt động không chuyên trách ở cấp xã giờ đây đã được hưởng thêm các quyền lợi về ốm đau và thai sản, thay vì chỉ có hưu trí và tử tuất như quy định cũ.
6. Giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
Mô hình BHXH đa tầng được củng cố bằng việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống còn 75 tuổi. Điều này giúp những người cao tuổi không có lương hưu được tiếp cận nguồn hỗ trợ từ ngân sách sớm hơn 5 năm.
7. Trợ cấp hàng tháng cho người không đủ điều kiện lương hưu
Đối với người lao động đã hết tuổi lao động nhưng chưa đủ năm đóng BHXH để hưởng lương hưu và cũng chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, họ sẽ được hưởng trợ cấp hàng tháng từ chính thời gian đóng BHXH của mình. Trong suốt thời gian này, họ cũng được Nhà nước hỗ trợ đóng BHYT.
8. Thay thế “Mức lương cơ sở” bằng “Mức tham chiếu”
Từ khi bãi bỏ mức lương cơ sở, Luật sử dụng khái niệm “Mức tham chiếu” để làm căn cứ tính mức đóng và mức hưởng BHXH. Mức tham chiếu sẽ được Chính phủ điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.
- BHXH tự nguyện có mức đóng thấp nhất là 1,5 triệu/tháng (chuẩn nghèo nông thôn) và cao nhất là 20 lần mức tham chiếu.
- BHXH bắt buộc có mức đóng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất gấp 20 lần mức tham chiếu.
9. Thay đổi cách tính hưởng chế độ khi mắc bệnh dài ngày
Người lao động mắc bệnh cần điều trị dài ngày sẽ không còn được hưởng trọn 100% mức lương đóng BHXH trong 180 ngày đầu. Thay vào đó, mức hưởng sẽ là 75% với thời hạn phụ thuộc vào số năm đóng bảo hiểm:
-
Dưới 15 năm: Hưởng tối đa 30 ngày (điều kiện thường) hoặc 40 ngày (điều kiện nặng nhọc).
-
Từ 15 – 30 năm: Hưởng tối đa 40 ngày (điều kiện thường) hoặc 50 ngày (điều kiện nặng nhọc).
-
Trên 30 năm: Hưởng tối đa 60 ngày (điều kiện thường) hoặc 70 ngày (điều kiện nặng nhọc).
10. Cách tính thời gian nghỉ ốm đau nửa ngày
Luật mới làm rõ cách tính để đảm bảo quyền lợi tối ưu cho người lao động:
-
Nghỉ dưới nửa ngày: Tính là nửa ngày.
-
Nghỉ từ nửa ngày trở lên: Tính là một ngày.
Lời kết
Những thay đổi trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024 không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi lâu dài cho người lao động mà còn tạo ra một hệ thống an sinh linh hoạt và bền vững hơn. Việc hiểu rõ các quy định này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong lộ trình đóng bảo hiểm và hưởng các quyền lợi chính đáng. Nếu bạn có thắc mắc về nghiệp vụ kế toán hay các chính sách bảo hiểm mới nhất, đừng ngần ngại cập nhật thêm các bài viết chuyên sâu từ đội ngũ giảng viên tại hệ thống đào tạo của chúng tôi.
