Từ ngày 01/07/2025, theo quy định mới của Luật BHXH năm 2024 và Luật BHYT năm 2024, chủ hộ kinh doanh sẽ từng bước tham gia BHXH, BHYT theo diện bắt buộc. Đây là thay đổi quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý của hộ kinh doanh.
Bài viết dưới đây Kế Toán Hà Nội tổng hợp 6 nội dung cốt lõi mà chủ hộ kinh doanh cần nắm rõ để chủ động thực hiện đúng quy định.
Đối tượng chủ hộ kinh doanh phải tham gia BHXH bắt buộc
Việc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc phụ thuộc vào hình thức kê khai thuế của hộ kinh doanh.
Chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai
Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai sẽ bắt buộc tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025.
Ví dụ:
Hộ kinh doanh A bán buôn thiết bị điện, thực hiện kê khai thuế GTGT và TNCN theo phương pháp kê khai → Chủ hộ A thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH từ 01/07/2025.
Chủ hộ kinh doanh không thuộc diện kê khai thuế
Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nhưng không thuộc diện kê khai thuế sẽ bắt buộc tham gia BHXH từ ngày 01/07/2029. Trước thời điểm này, nhóm đối tượng trên có thể tham gia BHXH tự nguyện nếu có nhu cầu.
Mức đóng BHXH, BHYT của chủ hộ kinh doanh
Tỷ lệ đóng hằng tháng
Tổng mức đóng hằng tháng là 29,5% tiền lương làm căn cứ đóng, bao gồm:
- 3% vào quỹ ốm đau, thai sản
- 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất
- 4,5% vào quỹ BHYT
Mức đóng này do chủ hộ kinh doanh tự đóng toàn bộ, không có phần doanh nghiệp hỗ trợ như người lao động thông thường.
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc
Quyền lựa chọn mức lương đóng
Chủ hộ kinh doanh được quyền lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, nhưng phải nằm trong giới hạn pháp luật quy định.
Giới hạn mức lương đóng
- Thấp nhất: bằng mức tham chiếu tại thời điểm đóng
- Cao nhất: 20 lần mức tham chiếu
👉 Mức tham chiếu hiện hành: 2.340.000 đồng/tháng
Mức đóng tối thiểu và tối đa
- Mức đóng tối thiểu: 29,5% × 2.340.000 = 690.300 đồng/tháng
- Mức đóng tối đa: 29,5% × (20 × 2.340.000) = 13.806.000 đồng/tháng
Ví dụ:
Chủ hộ kinh doanh B chọn mức lương làm căn cứ đóng là 5.000.000 đồng/tháng → Mức BHXH, BHYT phải đóng mỗi tháng là 29,5% × 5.000.000 = 1.475.000 đồng.
Phương thức đóng BHXH của chủ hộ kinh doanh
Chủ hộ kinh doanh được lựa chọn một trong ba phương thức đóng:
- Đóng hằng tháng
- Đóng 3 tháng một lần
- Đóng 6 tháng một lần
Thời hạn nộp tiền
Thời hạn nộp chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng liền kề sau chu kỳ đóng. Sau 12 tháng đóng liên tục theo cùng mức lương đã chọn, chủ hộ kinh doanh được quyền thay đổi mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho kỳ tiếp theo.
Hình thức đăng ký tham gia BHXH, BHYT
Đăng ký trực tiếp với cơ quan BHXH
Chủ hộ kinh doanh nộp tờ khai đăng ký tham gia BHXH theo mẫu quy định tại cơ quan BHXH.
Đăng ký thông qua hộ kinh doanh
Hồ sơ bao gồm:
- Tờ khai đăng ký tham gia BHXH của người sử dụng lao động
- Danh sách người lao động tham gia BHXH (nếu có)
Trong thực tế, chủ hộ nên liên hệ trực tiếp cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc nơi đăng ký kinh doanh để được hướng dẫn chi tiết theo từng trường hợp cụ thể.
Trường hợp không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc từ 01/07/2025
Không áp dụng BHXH bắt buộc đối với:
- Chủ hộ kinh doanh đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng
- Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định pháp luật (Khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động)
Kết luận
Quy định mới về BHXH, BHYT bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh là bước thay đổi lớn, đòi hỏi người kinh doanh cần chủ động nắm luật, tính toán chi phí và lựa chọn mức đóng phù hợp. Việc thực hiện đúng ngay từ đầu không chỉ giúp tuân thủ pháp luật, mà còn đảm bảo quyền lợi an sinh lâu dài cho chính chủ hộ.
